Anasayfa Hakkımda Videolar Anlaşmalı Kurumlar    İletişim

Fizikom Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi

Omurga Eğriliği

  1. Skolyoz, Omurga Eğriliği Tedavisi
    Omurganın sağa – sola dönüş eğriliğine skolyoz denir.Omurganın en sık görülen deformitesi olup, görülme sıklığı % 0.3 - % 15.3 gibi geniş oranlar içinde bulunur.
    Bunun nedeni tanı metotlarının çeşitliliği ve radyolojik olarak incelenen çocukların oranının farklı olmasındandır.Çok çeşitli oluşum sebepleri var olmakla birlikte genetik yapı ve çocukların gelişimi çok önemli rol oynar.
                    Anne ve babaların, özellikle gelişme dönemlerinde çocuklarını dikkatli takibi ve erken tanı tedavide önemli bir rol oynar.Düşük derecelerde iken egzersiz ve fizik tedavi ile çok iyi sonuçlar alınabilecek iken dereceler arttığında ve eğrilikler oluştuğunda geriye dönüşü yoktur.Bu yüzden okul taramalarının çok önemi vardır.Ülkemizde henüz bu konuda tarama programları düzenlenmemiştir.
    Skolyoz Sınıflaması:
    1-            Omurganın kendisine ait sebeplerine bağlı olarak gelişen eğriliklerini yapısal skolyoz denir. Yapısal skolyozun birçok sebebi vardır. En sık görüleni de idiopatik skolyozdur. Ailevi faktörler, kas iskelet sistemi ve büyüme ile ilgili faktörler. Postural mekanizmalar rol oynayan sebeplerdendir.
    2-            Omurganın bir takım sebeplerle eğri duruşuna bağlı gelişen yapısal olmayan skolyoz. Sinir basılarına, apselere, tümörlere bağlı olarak görülür.
    Bulgular:
    İdiopatik skolyozda en yaygın bulgu asimetridir. Aile veya öğretmenin ilk fark ettiği bulgu bir omuzun daha yüksek olmasıdır. Bir çoğu giysilerle gizlenmiş olduğundan skolyozun bulguları özellikle erken dönemde çok belirli değildir. Bu nedenle tanı ve tedavi sıklıkla gecikmektedir. Gelişme dönemi sonrasında oluşan skolyozlarda ilk bulgu sırt ağrısıdır. Ağrı, eğriliğin, tepe noktasında oluşan kireçlenmeye bağlıdır. Sırt ve bel ağrısı %40 hastada ilk iş yeteneğinde azalma ve psikososyal uyum bozuklukları gelişmesine sebep olmaktadır. Ağrı ile beraber gelişen eğrilik hem vücudun eğrilmesine yol açar hem oturma dengesini bozar, hem de kozmatik açıdan kişiyi rahatsız eder.

     

    Tanı ve Tedavi:
    Skolyozda tanı radyolojik olarak konur. Ayakta iken grafi alınır, acı saptanır ve düzenli kontrollerle belli aralıklarla grafi yenilenir. Doğum öncesi yapılan fetal ultrasonografi omurganın konjenital anamonilerini ortaya çıkarabilir. 11 yaş altındaki çocuklarda manyatik rezoans (MR) bütün olarak yapılmaktadır. Tedavinin iki amacı vardır. Eğriliğin düzeltilmesi ve ilerlemesinin durdurulması. Skolyoz tedavisi konservatif ve cerrahi yolla düzeltme veya önleme şeklindedir.
    1-            Konservatif Tedavi:
    a)            Gözlem: Genellikle hafif eğriliği olan genç hastalar 6-12 aylık aralarla gözlemlenir. Daha büyük eğriliği olanlar her 3-4 ayda bir değerlendirilmelidir.
    b)           Traksiyon alçı ve ortej kullanılması: Deformitesinin ilerlemesini önlemek amacı ile kullanılır. Hastanın yaşı ve skolyozun durumuna göre çeşitli kullanım prosüdürleri vardır.
    c)            Egzersiz Tedavisi: Egzersizlerin başarısında hastanın sorumluluğunu bilmesi ve düzenli egzersiz yapması önemli rol oynar. Tek başına egzersiz skolyozun ilerlemesini önlemez. Diğer yöntemlerle beraber uygulandığında başarı sağlar.
    d)           Biyo-feedback: Hastanın kaslarının durumunu gösteren bir cihazdır. Hangi kasların kasılı, hangilerinin gevşek olduğunu gören hasta, cihazdaki sinyalleri düzeltmeye çalışarak kaslarının tonusunu doğru yöne çekmeye çaba gösterir.
    e)           Kas Sitimülatürü: skolyozda uyguladığımız yeni bir yöntemdir. Eğriliğin bir yanındaki kas kısalır ve kas gücünü kaybeder, diğer yanındaki kas uzar ve daha güçlü hale gelir. Omurgayı kendi tarafına doğru çeker.
    Bu yöntemde güçlü olan tarafa kas gevşetici zayıf olan tarafa da kas güçlendirici program uygulanır. Ortalama 15 seans sonunda kaslarda belirgin değişiklikler görülmekte olup hastanın ağrı şikayetleri kaybolmaktadır.
    2-            Cerrahi Tedavi:
    İleri derece skolyozlarda cerrahi tedavi uygulanır. Skolyozda cerrahi tedavi yoluna gitmemek için bütün önlemler erken dönemde alınmalı ve tedaviye önem verilmelidir. Anne ve babalar çocuklarını çok ağır çantalar taşıtmamalıdırlar. Ayrıca, onların omurgalarına zaman zaman kontrol etmeleri, herhangi bir eğriliğin dıştan olup olmadığını gözlemlemeleri gerekmektedir.   
    Ergenlikte Kamburluk Tedavisi
    Çocuğunuzun Omurga Gelişimine Dikkat Ediyormusunuz?
    SKOLYOZ : Omurga 3 boyutlu eğimidir.
    Normal omurga önden veya arkadan bakıldığında düzdür. Yine normal olarak yanlardan bakıldığında omurga göğüs bölgesinde, arkaya “kifoz” bel bölgesinde öne “lordoz” doğru eğimlidir. Skolyozda yukarıdan aşağıya bakıldığında tüm vertebralar sırt veya bel bölgesinde bir yöne doğru eğilmişlerdir. Omurganın merkezinden üstten aşağıya bakıldığında omurgaların bir kısmı bükülmüşlerdir. Bu da “genelde sağ” kaburgaların çıkınıtılı olması sonucunu doğurur. Skolyoz ailenin birden fazla üyesinde aynı veya farklı kuşaklarda ortaya çıkabilir. “skolyoz, çocuğun veya ailesinin yaptığı veya yapamadığı bir şey nedeni ile gelişemez” Kötü vücut postürü veya ağır çanta taşımak Skolyoza neden olmaz. Skolyoz genelde buluğ çağında ortaya çıkan bir omurga deformitesidir.

    Nasıl Fark Edilir?
    Skolyozun en çok görülen bulgularından birisi sağ tarafta belirginleşen kürek kemiği çıkıntısıdır. Bir omuz diğerinden daha yüksek olabilir ve çocuk bir tarafa eğilmeye eğilimlidir. Kalça kemikleri simetrik olmayabilir ve biri diğerinden daha yüksekmiş gibi görünür. Skolyozu bozuk duruş ile karıştırmamak gerekir. Sıklıkla skolyozun ilk belirtilerinden biri daha önce giyilebilen giysilerin vücuda tam oturmamasıdır. Bu kızlarda eteğin veya giysinin çizgilerinin asimetrik olması ile belirginleşir. En çarpıcı bulgulardan birisi skolyozlu bir çocuğun öne eğilmesi ile ortaya çıkan kaburga çıkıntısının ortaya çıkmasıdır.

    Skolyoz Çok Yaygın mıdır?
    Skolyoz araştırma topluluğuna göre her 10 buluğ çağındaki insandan 1 tanesi, herhangi bir derecede skolyoza sahiptir. Bunun anlamı sadece A.B.D de 1 milyon skolyozlu çocuk var demektir. Bu çocuklar aşağı yukarı dörtte biri (veya %2 - %3)  tıbbi tedaviye ihtiyaç duyar. Bu tedavi çocuğun yaşı, eğikliğin derecesine göre korse ve egzersizlerle takipten ameliyat olma yoluna gider. Bazı skolyoz vakalarında eğikliğin derecesi o kadar hafif olabilir ki, tedavi hiçbir zaman gerekli olmayabilir. Hafif skolyozun erkeklerdeki sıklığın neredeyse kızlardaki kadardır. Ancak ciddi eğrilikler kızlarda erkeklerdekinden 5-8 kat daha fazladır. Tüm dünyada yürütülen çalışmalar oluşumunda gerçekten ırksal veya etnik duldan bir fark olmadığı ortaya konmuştur.
    Skolyoz Tedavi Edilebilir mi?
    Şu anda ne skolyoz başlangıcını önleyecek ne de skolyozu cerrahi olmayan yöntemlerle tedavi edilebilecek bir yöntem mevcut değil. Skolyoz tespit edildiğinde doktor hastayı değerlendirme ve tedavi için ortopedik spinal cerrah göndermelidir. Böylelikle hasta ayakta çekilen omurga röntgeni ve periodik kontrol muayeneleri şeklinde takibe alınır. Eğer skolyoz erken teşhis edilirse büyük eğilimler bile Breyslerle önlenebilir. Ciddi eğimler cerrahi gerektirebilir.

    Yetişkin Skolyozu :
    Yetişkinde, skolyoz hafif ise bu durum değişmeden kalabilir veya yıllar içinde çok yavaş ilerleyerek ciddi problemlere yol açmaz. Buna rağmen bazı kişilerde belirgin değişiklikler oluşabilir. Çok ciddi vakalarda solunumda bir problem olabilir. Eğimin büyüklüğü artarak ağrı yapabilir. Ve fonksiyonları engelleyebilir. Osteoporoz (kemiklerin zayıflaması) ilerleyen yaşla beraber hafif bir eğimin belirginleşmesine yol açabilir. Skolyozlu hastalarda osteoporozun tedavi edilmesi özellikle önemlidir. Yetişkinlerdeki skolyoz buluğ çağında tedavi edilmemiş bir eğimin devamı olacağı gibi, yaşla beraber gelişen dejenerasyon sonucu da olabilir.

    Skolyozun Değişik Tipleri Var mıdır?
    Skolyozun pek çok nedeni vardır. Hastaların %80-85’inde idiopatik tip skolyoz mevcuttur. İdiopatik kelimesinin anlamı belirli bilinen bir nedeni olmayışıdır. İdiopatik skolyoz sıklıkla aileseldir. Ve genetik (kalıtsal) faktörlere bağlı gibi gözükmektedir. Asıl anlamadığımız, eğimin gelişmesini tetikleyen faktörlerdir. Diğer bir deyişle neden bazı eğimler hızla ilerler de bazıları yavaş ilerler. Skolyoz tam anlamıyla sağlıklı çocuklarda gelişebileceği gibi, beyin felçli (serebral palsi) kas hastalıklı, çocuk felçli, çocuklarda oluşabilir. Doğumsal omurga anormallikleri ve bağ dokusu hastalıkları da sebebler arasındadır. Mongolizm (Down) sendromu da sebebler arasındadır. Skolyozun nedenini erken teşhis, uygun tedaviye yardımcı olabilir.
    Buluğ çağında skolyoz ağrı yapmaz ve tespit edilmesi zordur ve skolyozun fark edilmesinden birkaç yıl önce başlamış olabilir. Skolyozun tespitindeki en kolay yollardan biri öne eğilme muayenesidir. Çocuğun omurgasını büyüme tamamlanıncaya kadar düzenli olarak kontrol etmelidir. Çünkü skolyoz  buluğ çağ içindeki herhangi bir zaman diliminde ortaya çıkabilir.

    Skolyozun Erken Tesbiti İçin Basit Ev Testi :
    Evet       Hayır
    Bir omuz diğerinden yukarıda mı?                           
    Kürek kemiklerinden biri diğerinden belirgin mi?                             
    Kalça kemiklerinde asimetri var mı?                       
    Kollar yavaşça öne sarkıtıldığında, bir taraf diğer tarafla karşılaştırıldığında kol ve vücut arasında daha fazla mesafe mi mevcut?                              
    Çocukta abartılı bir artmış bel öne eğimi mevcut mu?                    
    Çocukta abartılı bir sırt kamburu mevcut mu?                    
    Belin bir tarafında diğer tarafa nazaran daha büyük bir doku kıvrımı  mevcut mu?                           
    Çocuk bir tarafa doğru eğik mi görülüyor?                           
    Çocuğu muayene ederken diz seviyesinde ellerin ve avuç içlerinin birbirine değecek şekilde kolların gevşekçe yanlara sarkmasını sağla. Bu pozisyonda iken;
    •         Kaburgalarda bir çıkıntı var mı?
    •         Kalçada veya belde bir asimetri var mı?
    Eğer bir tane bile evet yanıtı var ise veya çocuğun ağabeyi, kız kardeşi, ailesi
    veya diğer yakın akrabalarından bir tanesinde skolyoz mevcutsa aile
    doktorunuz veya ortopedistiniz ile görüşün.
    Normal : Üst ve alt sırt her iki tarafta eşit ve simetrik.
    Muhtemel Skolyoz : Üst ve alt sırt veya her ikisinin birden asimetrisi.
    Ayrıca Kifozda (Kanburluk) araştırılmalı.
    Normal : Düzgün, simetrik, sırt kavsı.

    Genel gidiş ve progresyon üzerine etkili faktörler

    • Cinsiyet: Genel literatür bilgisi kızlarda progresyonun daha çok görüldüğü yönündedir. 
    • Yaş : Çocuklarda ve adölesanlarda progresyon hızlı büyüme peryodlarında en fazladır. Küçük çocuklarda büyüklere göre progresyon daha fazladır.
    • Olgunlaşma: çocuk ne kadar olgunsa o kadar az, ne kadar az olgunsa o kadar fazla ilerleme beklenir.
    • Eğriliğin tipi: Çift eğrilikler teklere göre, torasik eğrilikler lomber eğriliklere göre daha fazla ilerleme gösterirler.
    • Eğrinin büyüklüğü: Eğrinin büyüklüğü arttıkça progresyon insidansı da artmaktadır.

                    Birbirini izleyen iki veya daha fazla muayenede 5 derece veya daha fazla artış olması progresyon olarak tanımlanır.
    Omurga muayenesi

    • Spinöz proseslerin palpasyonu:
      • frontal ve sagital planlarda rotasyon varlığında eğriliğin boyutlarının çok daha iyi anlaşılmasını sağlar
      • Eğriliğin;
      • uzunluğu (eğrinin yaklaşık başladığı ve bittiği vertebra),
      • şekli (C veya S şekilli),
      • eğrilik verteksinin yönü belirtilmelidir

     

     


    Radyografik değerlendirme

    • Vertebral bütünlüğün değerlendirlmesi
    • Eğrilik açısının ölçümü
    • Rotasyonun değerlendirilmesi
    • Kemik gelişiminin saptanması

    Terapotik egzersizler

    • Yapılan araştırmalar terapotik egzersizlerin idiyopatik skolyozda eğriliğin progresyonunu durduramadığını göstermiştir
    • Etkisiz olması sadece egzersiz programlarına uyum problemlerine bağlanamamıştır
    • Egzersizler sekonder morbitiye yol açan risklerden korunmada önemlidir

    Hafif idiyopatik skolyoz tedavisinde egzersizler
    Egzersizlerin amaçları:
    a. gövde kaslarının gücünü ve postural kontrolü iyileştirmek
    b. gövdenin gergin yapılarının mobilitesini artırmak
    c. postürü düzeltmek
    Spesifik egzersizler içermelidir
    a. abdominalleri ve gövde ekstansörlerini güçlendirme
    b. eğriliğin konkav tarafındaki yapıları germe
    c. eğriliğin konveks tarafında gövdenin lateral fleksörlerini güçlendirme
    d. artmış lomber lordozla ilişkili olarak erektör spina ve kalça fleksör kaslarını germe
    e. postür eğitimi
    Pulmoner fonksiyonu iyileştirmek için derin solunum egzersizleri
    Cerrahi tedavi

    • Spinal cerrahinin amacı
    • Rijid cerrahi materyallerle omurgayı mümkün olduğu kadar yeniden normal konumuna getirmek
    • Vertebra füzyonuyla en sağlıklı pozisyonu almasını sağlamak
    • Omurganın stabilitesi için gerekli füzyon miktarını dengeli bir biçimde belirlemeli ve hareket mümkün olduğu kadar korumalı


    Postoperatif rehabilitasyon

    • İlk hedef spinal füzyon gelişmeden mümkün olduğu kadar erken hastanın tüm fonksiyonlarının restore edilmesidir
    • Erken mobilizasyon
    • Cerrah enstrumentasyonun sağlam ve güvenli olduğuna kanaat getirene kadar postoperatif ortez tedavisine ihtiyaç vardır

    Rehabilitasyon amaçları

    • Normal günlük yaşam fonksiyonlarına dönmeyi sağlamak
    • Sekonder deformitelerin önlenmesi (azalmış mobiliteye bağlı kontraktürler )
    • Ortez kullandığı veya mobilitesinin kısıtlandığı sürede günlük yaşam aktivitelerini en iyi şekilde yapabileceği adaptasyonları sağlamak
    • Altta yatan olası patolojileri ve bunların fonksiyonel sonuçlarını belirlemek
    • Spinal füzyon geliştikten hemen sonra rekondiyonunun sağlanması

 

Bütün videolarımızı Youtube Kanalımızda izlemek için tıklayınız.